Terugblik op 2025

Het jaar 2025 was een bewogen jaar, gekenmerkt door onrust en polarisatie. Politieke onzekerheid, internationale spanningen en het onder druk staan van democratische waarden maakten duidelijk dat vanzelfsprekendheden niet langer vanzelf spreken, en dat samenwerking en solidariteit juist nu van grote betekenis zijn.

Tegen die achtergrond riepen de Verenigde Naties 2025 uit tot het Internationale Jaar van de Coöperatie. Wereldwijd werd daarmee extra aandacht gevraagd voor de bijdrage van coöperaties aan duurzame ontwikkeling, sociale rechtvaardigheid en economische veerkracht. Daarmee werd opnieuw zichtbaar wat coöperaties al decennialang laten zien: gezamenlijk ondernemen, in uiteenlopende sectoren en overal ter wereld, biedt een krachtig antwoord op maatschappelijke en economische uitdagingen.

NCR sloot zich hier graag bij aan om de kracht van coöperaties te laten zien. Voor onze leden voegden we daar een eigen subtitel aan toe: Coöperatieve solidariteit. In een tijd van toenemende polarisatie benadrukt dit thema het belang van samen optrekken en het collectieve belang naast individuele belangen blijven zien. Solidariteit vormt immers de kern van het coöperatieve denken.

Ondersteuning van leden
De activiteiten van NCR stonden in 2025 opnieuw in het teken van de ondersteuning van onze leden. Daarbij werkten we vanuit drie pijlers: kennisdeling, het bieden van een platform en de positionering van coöperaties. In de individuele begeleidingstrajecten lag de focus met name op samenwerking tussen coöperaties, fusies, strategische herijking, governance en ledenbetrokkenheid. De aanleiding voor ondersteuning lag daarbij vaak in veranderende omstandigheden, groeiambities of de wens om rollen, zeggenschap en betrokkenheid opnieuw scherp te krijgen.

Ontmoeting en uitwisseling
Ook in 2025 vervulde NCR nadrukkelijk de rol van ontmoetingsplek voor coöperaties. Er werden verschillende bijeenkomsten georganiseerd. In april vond een symposium over data plaats bij een van onze leden, Royal Cosun, met een rondleiding door deze inspirerende locatie. De Nationale Coöperatiedag werd gehouden bij Coöperatie Plantion in Ede en stond in het teken van onderlinge dialoog en het delen van ervaringen in coöperatief ondernemerschap. Verder organiseerden we diverse themabijeenkomsten, waaronder een bijeenkomst over de implementatie van de Coöperatie Code. ’t Praathuys werd veelvuldig bezocht door leden voor eigen bijeenkomsten. NCR was daarnaast opnieuw betrokken bij de Landelijke Agrarische Jongerendag, een waardevol initiatief dat de vitaliteit van de agrarische sector en de rol van coöperaties zichtbaar maakt. Een bijzonder moment was het bezoek van de voorzitter van de ICA, de wereldwijde koepel van coöperaties, die daarnaast enkele NCR‑leden bezocht. Tot slot werd voor het tweede jaar op rij een studiereis georganiseerd voor directeuren en toezichthouders van coöperaties naar Bologna.

Ontwikkeling en professionalisering
De NCR Academie blijft een essentieel onderdeel van de dienstverlening aan onze leden. In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van deze positie. Zo startte de Leergang Coöperatief Talent, waarin deelnemers uit agrarische coöperaties een intensief leiderschaps- en inhoudelijk traject volgen. Daarnaast werd het opleidingsaanbod uitgebreid met de Peergroup Ervaren Ledenraadsleden, om invulling te geven aan de behoefte van ervaren ledenraadsleden om zich verder te bekwamen in hun rol. Ook werden er weer veel incompany‑trajecten aangevraagd. Voorbeelden hiervan zijn trainingen voor raden van commissarissen over visie op toezicht, begeleiding van ledenorganen bij hun rol rond de jaarrekening en het bieden van financieel inzicht.

Inzicht en onderzoek
Op het gebied van ontwikkeling is NCR gestart met het delen van een Vergoedingenonderzoek met alle leden. Op basis van gegevens die jaarlijks door coöperaties worden aangeleverd, wordt een generiek beeld geschetst van hoe coöperaties zich tot elkaar verhouden op het gebied van vergoedingen. Daarnaast is in 2025 een belangrijke aanzet gegeven voor onderzoek naar de meerwaarde van het lidmaatschap voor leden van coöperaties. De resultaten van dit onderzoek, uitgevoerd door Wageningen University & Research en Tilburg University, worden in 2026 verwacht.

In 2025 vonden twee wisselingen plaats in het bestuur. Arian Kamp trad tijdens de voorjaars-AV terug; Lilian Damen, directeur Coöperatie & Leden Rabobank, trad toe. Ook trad Steven van Schilfgaarde terug. Met Evert van Helvoort, voorzitter van de Raad van Commissarissen van Royal FloraHolland, blijft deze coöperatie vertegenwoordigd in het bestuur.

Tijdens de najaars-AV is de voucherregeling (ingaande in 2026) aan de leden voorgesteld en geaccordeerd. Hierbij blijft de contributiestaffel van toepassing; leden met een jaarcontributie vanaf € 5.000 ontvangen een voucher die kan worden ingezet voor Academie, Advies en Dienstverlening. Daarmee wordt de verdeling van de contributie evenrediger en de contributiestructuur toekomstbestendiger.

Tot en met 2024 had NCR een vrijstelling voor de vennootschapsbelasting (Vpb). Na herijking en toetsing in overleg met de accountant en de Belastingdienst is besloten dat NCR vanaf 2025 Vpb‑plichtig is.

Per 31 december 2025 telt NCR 156 leden uit alle sectoren: een groei van 15 leden (21 nieuwe leden; zes leden zegden op). Financieel sluiten we 2025 af met een positief resultaat van € 195.000, aanmerkelijk beter dan begroot en geprognosticeerd. De baten lagen circa € 100.000 hoger dan verwacht, onder meer door extra ledendiensten, adviestrajecten en aanvullende activiteiten binnen de Academie. Aan de kostenkant vielen meerdere posten lager uit dan begroot. Dit resultaat onderstreept de ruimte om de voucherregeling door te voeren, zoals in 2025 is besloten.

We kijken terug op een jaar waarin het coöperatieve landschap volop in beweging was. Binnen coöperaties zagen we fusies, nieuwe samenwerkingen, herijkte strategieën en wisselingen in bestuur en toezicht, mede onder invloed van maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Opvallend was daarnaast de groei van lokale en gebiedsgerichte initiatieven, onder meer rond natuur, wonen en werken, vaak in samenwerking met gemeenten en andere overheden. Ook deze initiatieven wisten NCR te vinden.

De impact van NCR ligt precies daar: in het versterken van deze beweging en het blijvend voeden van de vitaliteit van coöperaties en het coöperatieve gedachtegoed. Ook in 2026 blijft NCR zich hiervoor inzetten.